Archive for the ‘(παρά) φιλοσοφικά’ Category

θα σκεφτόσουν ποτέ να αντικαταστήσεις τα θρησκευτικά με την ηθική;

ΥΓ. υπάρχουν στ’ αλήθεια καθολικές αξίες;

(συγγνώμη Μανώλη)

ευγενικό δεν είναι να συμφωνούμε / ευγενικό είναι να ακούμε – τιτίβισε ένα μικρό παιδί στο τιτιβιστίρι της φιλοσοφίας για παιδιά / και η αλήθεια είναι ότι κι εγώ συχνά νιώθω ότι προκειμένου να είμαι ευγενικός θα πρέπει να συμφωνήσω ή έστω σιωπηλά να προσπεράσω (σύμφωνοι: όταν επισκέπτομαι τη γιαγιά μου που είναι πια κοντά στα 90 κατανοώ ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος συνομιλίας / η γιαγιά μου είναι μια φανατική της πίστης / αν και αυτός ο παροπλισμός, όταν ο άλλος απαξιοί κάθε απάντηση στην άποψή σου με γεμίζει με φόβο και ενοχή: σαν να αποσύρονται οι άνθρωποι όταν δεν τους αντιμετωπίζεις – κι αντίστροφα: ο αγώνας, η αντιμετώπιση είναι η προϋπόθεση της αναγνώρισης / δεν μιλώ για επιβολή αλλά για αναγνώριση – ακόμη και της αντίθεσης / μπορείς να χτυπήσεις το χέρι σου στο τραπέζι επικροτώντας μια προσπάθεια ή απλά μπορείς να αποσυρθείς βουβός διότι ίσως πέρασε η ώρα και τα πράγματα πρέπει να εξακολουθήσουν να διαδέχονται το ένα το άλλο – έως ότου η μόνη αλήθεια είναι η διαδοχή πέραν των τριβών) / ζήτημα αισθητικής είναι – κι αυτό υποκρύπτει μείζον ηθικό ζήτημα

ο κύριος Χ είπε: ‘στα πλέον ανεκτικά περιβάλλοντα ανθήσανε οι πλέον φοβισμένοι άνθρωποι και η ελευθερία χάθηκε με τη συγκατάθεσή τους’… ‘αλλά, προφανώς’ συμπλήρωσε ‘στα πλέον ανελεύθερα περιβάλλοντα ανθούν οι ελεύθεροι άνθρωποι’… ‘μόνο όταν δεν τους προλαβαίνουν οι σφαίρες’ έσπευσε να διορθώσει ο κύριος Ε… ‘η συγκατάθεση είναι η πιο τρανή απόδειξη της ελευθερίας’ είπε ο κύριος Γ: ‘συγκατατίθεμαι στην εκχώρηση της ελευθερίας μου’… ‘αμελείτε την ελευθερία στις επιλογές’ μουρμούρισε ο κύριος Κ, ‘αρκούν αυτές’ γέλασε χαιρέκακα ο κύριος Ε, ‘φτάνει να μπορείς να τις πληρώσεις’ συμπλήρωσε εσπευσμένα… ‘ναι, και τώρα είναι η στιγμή ίσως να ρωτήσουμε: Πώς εννοείς εσύ δηλαδή την ελευθερία;’ μίλησε ο κύριος Λ και όλοι σώπασαν… ο κύριος Λ θέλει πάντοτε να έχει τον τελευταίο Λόγο – αλλά μπορεί;

‘η μεγάλη μάζα’ φαίνεται πως συμφωνεί με τον νέο εθνικισμό του Economist / ο εθνικισμός απλουστεύει την όραση και βοηθάει στο βλέμμα να εστιάσει δείχνοντας με σαφήνεια έναν εχθρό / το πρόβλημα δεν είναι ότι ο νέος αυτός εθνικισμός χρησιμοποιεί τα συνθήματα μιας παλαιάς ριζοσπαστικής ρητορικής / ούτως ή άλλως τα συνθήματα φαίνονται κενά πια / τον ίδιο νέο εθνικισμό βιώνει η ευρωπαϊκή ένωση και είναι πιθανολογώ αυτός που θα περιορίσει τη σημασία ή και την ενότητά της (αυτό ήδη συμβαίνει εξάλλου) / τα πράγματα δεν είναι νομοτελειακά: ή αλλιώς / δεν αρκεί η λέξη προκειμένου να εγκαθιδρύσει το πράγμα: μπορώ να πω ότι είσαι ελεύθερος αλλά μπορώ να πράττω αίροντας την όποια ελευθερία σου / θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχετε / έχουμε αποτύχει πλήρως… δεν ξέρω αν το πρόβλημα είναι η ανασφάλεια / αυτή όμως φαίνεται πως καθορίζει τη συμπεριφορά μας και αυτή έχει καταστεί πια απτή – συγκεκριμένη / ‘η μεγάλη μάζα’ είναι άνθρωποι που αναζητούν ασφάλεια – δεν είπε ο κύριος Γκρο και έφυγε από την σκηνή / τουλάχιστον είχε περιγράψει επαρκώς μια κομβικής σημασίας έννοια της σύγχρονης αντίληψης περί πραγμάτων… ε; /

η εξέλιξη φαίνεται πως εμπερικλείει μια αρχή προοδευτικής πολυπλοκότητας / θα μπορούσαμε να θεμελιώσουμε την πολυπλοκότητα σε μια εξελικτική διαδικασία ως αφενός εξειδίκευση αφετέρου αλληλεπίδραση – όλα μέσα σε έναν ορισμένο χρονικό ορίζοντα, ένα κριτικό όριο πέρα από το οποίο τα πράγματα καταρρέουν εσωτερικά ή εξωτερικά (παραμορφώνονται και πεθαίνουν) ή πριν από τον οποίο δεν εξελίσσονται πολύπλοκα συστήματα ή ‘συστήματα’ / με αυτή τη λογική θα μπορούσαμε – ισομορφικά – δίπλα στον κοινωνικό δαρβινισμό να προτάξουμε κι έναν εξελικτικό δαρβινισμό με κυρίαρχη έννοια την πολυπλοκότητα προκειμένου να θεμελιώσουμε για ποιον λόγο τα συμβολικά ή φαντασιακά μας συστήματα πρέπει να είναι (ή να μοιάζουν) πολύπλοκα ή για ποιον λόγο θα πρέπει να υποταχθούμε στο αξιακό σύστημα της αγοράς / το ερώτημα που θα πρέπει απλά να σκεφτούμε είναι αν έχουμε ήδη υπερβεί το κριτικό εκείνο όριο και έχουμε παραμορφωθεί ή απλά καταρρεύσει / η εξειδίκευση και η πολυπλοκότητα μοιάζουν όλο και περισσότερο με ένα ένδυμα που συσκοτίζει την κατανόηση / αν δεν κατανοούμε όλα μοιάζουν μαγικά (κάτω από αυτά τα ρούχα υπάρχουν σκελετοί, δομές, εγκαταστάσεις, με έναν λόγο: άνθρωποι)

εναλλακτικά: θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στις αναλογίες που χρησιμοποιούμε

ευτυχώς κάποιοι αποφασίζουν / σπουδαίο πράγμα η απόφαση / η απόφαση προδίδει μια σκέψη, έναν συλλογισμό / ευτυχώς / δεν θα το άντεχα διαφορετικά / κι επειδή δεν το αντέχω δεν αποφασίζω / και φυσικά η μη απόφαση είναι κι αυτή απόφαση / ευτυχώς / πλήθος προκαταλήψεων / πλήθος ασαφών εννοιών / πλήθος κακών ορισμών / παρανοήσεων και παρεξηγήσεων / αυτές οι τελευταίες: παρεξηγήσεις / πλήθος / για αυτό και δεν αποφασίζω ποτέ και μη αποφασίζοντας έχω αποφασίσει ότι δεν θα αποφασίζω / έως ότου βρεθώ φυσικά εγκιβωτισμένος σε αποφάσεις / τότε δεν πράττω / ή προσπαθώ να μην μετατοπιστώ από την κίνηση και τη δύναμή της ή απλά αφήνομαι / ευτυχώς κάποιοι πάντα αποφασίζουν / σπουδαίο πράγμα η απόφαση / η απόφαση προδίδει μια συ/σκεψη / έναν συλλογισμό / σαφή / καθάριο / αρκεί μόνον η δυνατότητα αναγωγής και ανάλυσης / δεν χρειάζεται στα αλήθεια ποτέ να διεκπεραιωθεί αυτή / η ανάλυση / αρκεί που γνωρίζω ότι έχω τη δυνατότητα να αναλύσω / βέβαια / σπουδαίο πράγμα η απόφαση, είπε ο Άγιος που αποφάσισε ότι δεν θα έπρεπε να μιλάει τόσο πολύ και για αυτό απλώς έγραψε: η απόφαση

υποπτεύομαι ότι αυτό ισχύει: αν τους δώσεις ελευθερία, θα στρέψουν την πλάτη τους σε σένα / μπορείς να προτάξεις την αλλοτρίωση ως αναγκαία συνθήκη της αναγνώρισης (και του εαυτού και του άλλου) ή, πιο τρυφερά, της μαθητείας, όπου ο μαθητής αφανίζεται προτού αναδυθεί (είτε ως μητροκτόνος ή πατροκτόνος είτε ως διάδοχος κτλ.) / αν όμως τους δώσεις επιλογή, όντας εσύ εγκιβωτισμένος και αυτοί εγκιβωτισμένοι στο σύστημα των νοημάτων, τότε θα σου στρέψουν την πλάτη και θα φύγουν (φυσικά η μια επιλογή θα πρέπει να είναι η απελευθέρωσή τους – έτσι θα το εκλάβουν) / κι αν τους κεντρίσεις το ενδιαφέρον; / τότε θα ψεύδεσαι – κατά κάποιον τρόπο: διότι το ενδιαφέρον οφείλει να ανασυσταθεί ως συμφέρον – αργά ή γρήγορα / ο Άγιος όμως δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν είναι προτιμότερο να ψεύδεται σε παιδιά ή σε ενήλικες / να μυθοπλάθει ή όχι – και στις δύο περιπτώσεις / εκ τους ασφαλούς; / η ασφάλεια είναι ύποπτη λέξη

στην εσπερία των βαρβάρων σκέφτονται πώς μπορούν τα παιδιά να μην κουβαλούν τσάντες / ή πώς θα μπορέσουν οι νέοι να προμηθευτούν βιβλία ή δίσκους ή να παρακολουθήσουν θέατρο ή συναυλίες / στην εσπερία των βαρβάρων σκέφτονται αλλόκοτα / ευτυχώς εμείς δεν κινδυνεύουμε: είμαστε προαιώνιες αξίες / φαντάσματα / και σαν τέτοια πορευόμαστε / άφθαρτα / αναλλοίωτα / ανύπαρκτα

την καλημέρα μου

τι θα ήθελες να μάθει το παιδί σου; όχι γράμματα / ούτε αριθμούς πάντως / θα ήθελα να μάθει να λέει όχι ή ναι / να αναγνωρίζει τις συνέπειες / να δίνει αλλά και να παίρνει / να υποχωρεί αλλά και να κρατάει σταθερά στην άποψή της / να μάθει να λέει ‘συγγνώμη’ / να λέει ‘δεν ξέρω’ / να λέει ‘άφησέ με να το σκεφτώ’ / να μάθει να πέφτει και να σηκώνεται ξανά (κι ας ξαναπέσει) / να μάθει να ακούει αλλά και να μιλάει / να μάθει να περιμένει / ναι, ναι ξέρω: αυτή είναι η δική μας δουλειά – των γονιών εννοώ / αλλά ίσως και όχι μόνο / φοβόμαστε πως αν δώσουμε επιλογές στα παιδιά δεν θα θελήσουν να μας ακολουθήσουν / μάλλον έτσι είναι: δεν θα μας ακολουθήσουν / εκτός κι αν χαθούμε και χανόμαστε μαζί τους μέσα στα δύσβατα μονοπάτια / ή και όχι / συνήθως είμαστε τόσο σίγουροι ότι γνωρίζουμε τον δρόμο ώστε αυτό – η επιλογή – μας φαίνεται αδιανόητο / ζηλεύω όσους είναι σίγουροι για τον δρόμο / ή και όχι / πάντως πάντοτε υπάρχει και ένας άλλος δρόμος – όσο ζείτε / κάτι που δεν το έχουμε σκεφτεί πριν / ένας άλλος τρόπος για τα πράγματα – κι ας φαίνεται αυτό αδιανόητο / το παιδί έμαθε μόνο του να γράφει / γιατί; / για να γράφει ιστορίες…