Αρχείο για Μαΐου, 2009

Advertisements

νομαδολογία

Posted: Μαΐου 22, 2009 in (oblivion) μνήμη

αρκεί πάντοτε ένας και μόνον άνθρωπος…

Σωκράτης Μαινόμενος

υπάρχει ένα σοβαρό σφάλμα που διαπράττει και η  ‘επιστήμη’ και η θρησκεία σε σχέση με τη θεωρία της εξέλιξης: μεταφέρουν αμφότερες την σημασία της στο χώρο του πρακτέου ή την πρακτική εν γένει ενόσω η θεωρία (κι αυτό είναι απόλυτο σε επίπεδο γνώσης και επιστήμης) ισχύει μόνον ως αυτο που είναι, θεωρία ή η φυσική ιστορία της ζωής… με αφορμή την διαρκή επαναφορά στο προσκήνιο της εύρεσης ή μη του περίφημου ‘χαμένου κρίκου’ ανάμεσα στον πίθηκο και τον άνθρωπο που μάλλον με υπερβολή της γούγλε και των μέσων συγγενεύει παρά με έγκυρη (προς το παρόν) διακήρυξη της επιστήμης… το πρόβλημα είναι όταν αυτή η θεωρία καθίσταται επιχείρημα που στρέφεται ενάντια στην θρησκεία ή εξίσου επίχειρημα που αξιώνει περιγραφική ισχύ ενώπιον της κοινωνικής πραγματικότητας (ο κοινωνικός δαρβινισμός και οι συναφείς θεωρίες):  η διαστροφή είναι προφανής… η σημασία (το νόημα) κάθε πρότασης που υπερβαίνει την επιστημονική περιγραφή διαστρέφεται μέσα στο πεδίο των λόγων ή καλύτερα, η μοναδική σημασία που μπορεί η επιστήμη (όπως και κάθε τι άλλο) να προσλάβει είναι το πεδίο των λόγων…  δεν είναι προφανής ο τρόπος που μία επιστημονική βεβαιότητα συνδέεται με την πρακτική – ούτε είναι βέβαιη η σύνδεση της επιστημονικής έννοιας της αλήθειας με την πράξη (εκτός αν θέλεις να πέσεις από τον έκτο όροφο)… έως ότου φυσικά η επιστήμη προσλάβει πρακτική (χρηστική) αξία (σημασία) – ούτε είναι προφανής η σχέση της επιστημονικής αλήθειας και βεβαιότητας με το πεδίο των λόγων και της ισχύος τους εν γένει…

εδώ υπάρχουν ενδιαφέρονται σχήματα που η αξία τους είναι αντιστρόφως ανάλογη με την παραδεδομένη άποψη περί προόδου και μεσαίωνα που αξίζει να διερευνηθούν: ενδεικτικά μόνον, η αποκτήνωση του ζώου (του ανθρώπου) συνέβη με τον εξορθολογισμενο κατασκευαστικό τρόπο οργάνωσης της καταστροφής – ο θάνατος του θεού σημαίνει ταυτόχρονα και τον θάνατο του Ανθρώπου (είναι δεδομένο: ο θεός είναι η μορφή που ο άνθρωπος επιφυλάσσει στον εαυτό του)… η εξημέρωση του ζώου που μπορεί να προϋποθέτει τον φόβο του Κυρίου υπονομεύται από τον θάνατο του Κυρίου… το αίτημα ήταν και είναι επίκαιρο: αυτονομία – και όχι αυτό το κτήνος που γνώρισε όψιμα στην ιστορία του ότι η σκοτεινή βούληση του θεού που μπορεί ανά πάσα στιγμή να αντιστρέψει το καλό με το κακό (Scotus) είναι μόνον η δική του απύθμενη δύναμη (σκοτεινή βούληση)…

-μου αναφέρει ότι η πράξη είναι θέμα πίστης…

τον διορθώνω: η πράξη δεν είναι θέμα πίστης – μπορεί όμως να μετατραπεί σε θέμα λόγων (άρα και πίστης)…

-επιμένει: η πράξη θεμελιώνεται στην πίστη…

όχι, ανταπαντώ, η πράξη δεν θεμελιώνεται πουθενά – ο χώρος των λόγων ή περί θεμελίων αποκλείεται από την πράξη… μόνον όταν καταστεί αναγκαία η δικαιολόγηση (το quid juris) της πράξης επικαλείται κανένας την πίστη αλλά με αυτό έχουμε μεταβεί από την πρακτική στο πεδίο των λόγων…

-τότε, ρωτάει, η πράξη είναι τυφλή;

η πράξη, λέω, είναι… ή δεν είναι… απρόσκοπτη είναι – εν αμφιβόλω αίρεται (ή αναστέλεται – πρόσκαιρα)…

-το περίγραμμα ή το συγκείμενο ωστόσο της πράξης δεν είναι απλώς – επιφυλάσσεται: διατηρεί αξιακό περιεχόμενο…

προφανώς, επανέρχομαι, αλλά το αξιακό περιεχόμενο εμπεδώνεται ως περιβάλλοντας χώρος και διαφεύγει της προσοχής… μόνον στο όριο καθίσταται συμπαγής προσδιορισμός… όταν ΔΕΝ λειτουργεί το πράγμα – όχι όταν λειτουργεί…

-και η λειτουργία;

η λειτουργία δεν ανάγεται στο πραγματιστικό ‘δεδομένο’ – όχι… είναι η πράξη – εκείθεν της περιγραφής…

– και το συμφέρον σε αυτήν την περίπτωση – δεν είναι περιγραφή; ανταπαντά…

όχι – είναι μέρος της πράξης… ο άμεσος χαρακτήρας της πράξης δεν συνεπάγεται ανορθολογισμό ή εξίσου, ορθολογικότητα…

– άρα δεν μπορείς να με βοηθήσεις…

όχι…

αλλά η ομιλούσα γλώσσα είναι η επερώτηση που το βιβλίο απευθύνει στον απροειδοποίητο αναγνώστη, είναι αυτό το εγχείρημα με το οποίο μία ορισμένη διάταξη σημείων και των ήδη διαθέσιμων σημασιών καταφέρνει να αλλοιώσει, έπειτα να μεταμορφώσει καθένα από αυτά και τελικά να αποστάξει μία καινούργια σημασία, να εγκαθιδρύσει στο πνεύμα του αναγνώστη σαν ένα όργανο διαθέσιμο εις το εξής στη γλώσσα του (συγγραφέα:Stendahl)

Η πρόζα του κόσμου, σελ.33

Maurice Merleau Ponty (μτφ. Φώτης και Μαρία Καλλιά), Βιβλιοπωλείον της »Εστίας», Αθήνα 1992

Πρόταση 1

Το κείμενο δεν είναι ένα οριστικά προσδιορισμένο αντικείμενο.

Ενώ το έργο είναι συγκεκριμένο (κατ’ αναλογία με μία ουσία) το Κείμενο δεν είναι σαφής υπόσταση, μάλλον ως ‘πεδίο’ (ή δύναμη) ή ένα συμβάν.

Πρόταση 2

Το Κείμενο λειτουργεί ως μία παραδοξολογική και υπονομευτική δύναμη.

Αντιστέκεται σε πρώιμες κατηγοροποιήσεις σύμφωνα με παραδοσιακές κατηγορίες και ιεραρχίες.

Με αυτόν τον τρόπο εξωθεί τα όρια μίας δυνατής ανάγνωσης και της λογικής.

Πρόταση 3

Ένα έργο διατηρεί δύο σημασιολογικά επίπεδα: το κυριολεκτικό και το συγκαλυμμένο.

Ένα Κείμενο, αντίθετα, εμπλέκεται σε μία κίνηση… μία αναστολή… μία διαστολή της σημασίας… το παιχνίδι της σημασιοδότησης.

Η Μετωνυμία – η συσχέτιση του μέρους προς το όλο – χαρακτηρίζει τα λογική του Κειμένου.

Με αυτήν την έννοια το Κείμενο είναι ‘ριζικά συμβολικό’ – δεν αποπερατώνεται.

Πρόταση 4

Μέσα σε ένα Κείμενο η σημασία διασκεδάζεται, είναι μη αναγώγιμη πολλαπλότητα.

Δίχως να επιτρέπει μία ερμηνεία της σημασίας του, αυτό, αντίθετα, υποδεικνύει συνήθως μία έκρηξη της σημασίας λόγω της συγκρότησής του ως ενός ιστού σημασιοδότησης και συγκειμενικότητας που δεν κατάγεται ή δεν προορίζεται.

Πρόταση 5

Ενώ αναφορικά με το έργο είναι δυνατή, όπως γίνεται κατανοητό, μία ιχνογράφηση της καταγωγής του (μέσω διεργασιών παραγωγής ή ‘συσχέτισης’), το Κείμενο μένει δίχως καταγωγή – ο ‘συγγραφέας’ μόνον ως ένας ‘φιλοξενούμενος΄ της ανάγνωσης του Κειμένου.

Πρόταση 6

Το έργο είναι αγαθό – ένα αντικείμενο κατανάλωσης.

Το Κείμενο περιορίζει την απόσταση μεταξύ ανάγνωσης και γραφής αντικαθιστώντας την κατανάλωση με το ελεύθερο παιχνίδι της συνεργατικής ανάγνωσης.

Οι δυσκολίες ενσκήπτουν όταν αποπειράται κανένας να καταναλώσει το Κείμενο – με την παραδοσιακή έννοια [του έργου].

Μόνον τότε αυτό καθίσταται μη αναγνώσιμο και βαρετό.

Πρόταση7

Το Κείμενο συνδέεται με τον οργασμό – την απώλεια του εαυτού μέσα στη μορφή της ‘αδιαχώριστης απόλαυσης’.

Roland Barthes

«Από το έργο στο Κείμενο»

Επτά προτάσεις

πολιτική και ποίηση

από ‘μετά την εφημερίδα’