Αρχείο για Ιουλίου, 2008

είναι ο προσδιορισμός μίας διεργασίας λ.χ. μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο εξήγηση ή περιγραφή μίας ορισμένης εκδήλωσης; προϋποθέτουμε ότι οι διεργασίες εξηγούν την εκδήλωση αλλά εδώ η εξήγηση είναι μία ύποπτη έννοια: αρκεί ο προσδιορισμός ενός τόπου ως εξήγησης ή αιτίας μίας εκδήλωσης; λέμε: μιμούμαστε διότι ο εγκέφαλος περικλείει μία ορισμένη κατηγορία νευρώνων (τους κατοπτρικούς)… αυτή η πρόταση όμως είναι ταυτολογική: ας αντικαταστήσουμε το παράδειγμα με μία άλλη αναλογία: η καρδιά λειτουργεί ως αντλία αίματος… μπορούμε να πούμε: ο σκοπός της καρδιάς είναι η διανομή του αίματος – ωστόσο πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί: αν θεωρήσουμε ότι η καρδιά διαμορφώθηκε προκειμένου να διανέμει ή να αντλεί αίμα, τότε υποκύπτουμε σε έναν τροπο έκφρασης που μπορεί να παραπλανήσει…  ως εάν το αιμα προϋπάρχει ή η ανάγκη διανομής του αίματος προϋπάρχει… είναι εύλογο ότι όλες οι εκδηλώσεις διατηρούν ένα φυσιολογικό υπόβαθρο (ακόμη και η γλώσσα): αυτή είναι όμως μία περιγραφή που μπορεί, κι αυτό είναι σπουδαίο, να συνδράμει μόνον σε μία πιθανή πρόληψη ή θεραπεία παθήσεων ή δυσλειτουργιών (κι αυτό αρκεί)… δεν εξηγούν όμως τίποτα – και δεν είναι το ζητούμενο αυτό… το πρόβλημα προκύπτει όταν οι περιγραφές προσλαμβάνουν τον χαρακτήρα εξηγητικών αρχών και προϋποτίθενται άρρητα ή ρητά ως λόγοι… παρακολουθώντας το δοκουμαντέρ του Σκάι την κυριακή το βράδυ περί μιμητισμού σκόνταφτα διαρκώς στο ίδιο πρόβλημα: η περιγραφή της φυσιολογικής διεργασίας (στον εγκέφαλο: κατοπτρικοί νευρώνες) παραλαμβάνει τον χαρακτήρα ενός αιτιώδους λόγου που προσδιορίζει το εύρος της αντίδρασης σε ένα ερέθισμα και υποκαθιστά την περιγραφή με μία εξήγηση… λέω: ώστε για αυτό μπορώ και μιμούμαι (διότι λ.χ. έχω νευρώνες τύπου χ) – αυτή η έκφραση όμως είναι δύσκολη: ο σκοπός (ώστε για αυτό) δεν είναι τω όντι σκοπός… είναι σα να λέω: μιμούμαι επειδή μπορώ (διαθέτω την φυσιολογία) και μιμούμαι… μπορώ να προχωρήσω την σκέψη μου: μιμούμαι διότι εξελικτικά αυτό λειτουργεί, επιβιώνω… και στις δύο περιπτώσεις όμως η αιτία είναι μία λήψη του ζητουμένου: αφελές αλλά ισχύει: αν δεν μπορούσα να επιβιώσω δεν θα επιβίωνα… η εκλαϊκευτική επιστήμη – ίσως και η θεωρητική επιστήμη – μπλέκει μέσα στον ιστό που υφαίνει σύμφωνα με τα εργαλεία και τα μοντέλα πρόβλεψης  (τους αλγόριθμους)… λέει: υπάρχει η σύνδεση λ.χ. μεταξύ α και β νευρώνα άρα μπορώ και μιμούμαι… θα έρπεπε να πει όμως: υπάρχει η σύνδεση μεταξύ α και β νευρώνα που περιγράφει τη δυνατότητα της μίμησης άρα μπορώ να προβλέψω και να θεραπεύσω πιθανές δυσλειτουργίες στην εκδήλωση της μιμησης (αυτισμός)… αυτή η έκφραση προφυλάσσει από την απόδοση αιτιώδους συνάφειας μεταξύ δύο ασύμβατων τρόπων περιγραφής: υποδηλώνει όμως και το όριο της επιστημονικής περιγραφής: αυτό που λ.χ. δεν γνωρίζουν οι δύο συπμαθείς φυσικοί που μας αγκαλιάζουν από την συχνότητα της ετ3 σε μία ψευδο-προοδευτική απόρρψη των απατηλών και ανεπαρκών μαρτυριών των αισθήσεών μας… οι περίφημες επιστημονικές εξηγήσεις (που δεν είναι παρά μόνον αναλογίες και μεταφορές παραδειγμάτων από μία περιοχή της γλώσσας σε μία άλλη) θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από το εξής: προκειμένου να συνάγω ότι η ράβδος που βυθίζω στο νερό δεν είναι κυρτή αλλά ευθύγραμμο τμήμα πρέπει να απορρίψω την ψευδαίσθηση που γεννά η μαρτυρία των αισθήσεων και να σκεφτώ: αλλά αυτό εισηγείται ξανά έναν απαράδεκτο δυισμό όπου η τεχνολογία προσλαμβάνει την άπειρη δύναμη που κάποτε αναγνωρίσαμε στο νου: κι αν η τεχνολογία είναι μόνον εικόνα μας; κατά εικόνα και καθ’ ομοίωση δική μας; ισως αυτή η μεταφορά είναι πιο χρήσιμη… η περιγραφή είναι ένα εργαλείο που η επιστήμη χρησιμοποιεί προκειμένου να λειτουργήσει προληπτικά, διαγνωστικά αλλά και θεραπευτικά: αλλά αυτό – από εξελικτική άποψη – είναι παράδοξο: αν η φυσική επιλογή ισχύει, τότε εμείς καταρρίπτουμε την σιδηρά αναγκαιότητα της δαρβινικής εξέλιξης και διαιωνίζουμε το είδος ανεξαρτήτου κόστους (πιο άχρηστη λ.χ. επινόηση από το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας δεν υπάρχει: αν λειτουργούσε για εκείνους που ήταν μόνον δυνατοί, τότε η εξοικονόμηση των πόρων θα ήταν τρομερή! φυσικά αυτό το κατανοεί απόλυτα η σύγχρονη συγκυρία και επιχειρεί να μεταρρυθμίσει την άστοχη παρέκβαση από την εξελικτική ορθότητα του νεοφιλελευθερισμού και της ελεύθερης αγοράς που διατήρησε και διατηρεί στρεβλά ακόμη μία έννοια δημόσιου και κοινωνικού χαρακτήρα στο πράγμα: φυσική αναγκαιότητα και κοινωνική ανωμαλία)… έτσι φτάνω στο τέλος: στην αυτοκτονία ή την επιλογή της αγαμίας και ακληρίας: αυτά επιφύλαξε ως κατακλείδα το δοκουμανδέρ του Σκάι ως παραδείγματα παράδοξης συμπεριφοράς – από μία εξελικτική άποψη… απέδωσε την παραδοξότητα στην πίεση που ασκούν οι ιδέες: σε βαθμό που αναστέλλουν την εξέλιξη… κι αυτή η ιδέα τι είναι τέλος πάντων; μία κακή σύνδεση νευρώνων; άρα υπάρχουν και άχρηστες συνδέσεις που η εξέλιξη αργά ή γρήγορα θα αχρηστεύσει; κάτι σαν την ουρίτσα μου; αυτές ήταν απλά κάποιες σκέψεις για τα όρια των περιγραφών των επιστημονικών θεωριών…δηλαδή πώς πρέπει να εκλάβω τη γλώσσα; μονοσήμαντα; ως αυτό που λειτουργεί διότι περικλείω το γονίδιο χ που καθορίζει την περιοχή Μπρακ για παράδειγμα και επιτρέπει την γλώσσα; και είναι αυτό εξήγηση; ή μήπως και η γλώσσα που κατά την εκφορά της (εκδήλωση) δεν θυμίζει και πολύ τον εγκέφαλο μπορεί και επενεργεί και αυτή στον εγκέφαλο; φύσει ή ως φύση; σε βαθμό που να αναστέλλει την ‘πρωτογενή’ φύση; μπορούμε ίσως με τον καιρό να προγραμματίσουμε τις διαδρομές και τις συνδέσεις των νευρώνων που ‘επιθυμούμε’ – αλλά αυτό θα είναι μία τεχνική (μία περιγραφή): ο λόγος όμως της χρήσης της τεχνικής ή η εφαρμογή δεν θα είναι η συγκεκριμένη σύνδεση που θα μου δίνει στύση έως τα τετρακόσια ενενήντα τρία χρόνια μου αλλά μία επιλογή συγκεκριμένων ανθρώπων (κι αυτό είναι χρήσιμο να το θυμόμαστε)…

Αναφέρω την στύση στο παράδειγμά μου διότι είναι πολιτικώς ορθό από εξελικτική σκοπιά – τα λοιπά, γαλάζια μαλλιά ή κίτρινα πυρόξανθα μάτια, γυμνασμένος αντίχειρας και παράστημα είναι μόνον εκδηλώσεις που σκοπό έχουν την διασφάλιση της πράξης της αρχέγονης σεξουαλικότητας (ένα άλλο παράδειγμα επιστημονικής θεωρίας!)…